Quyền công dân Úc — điều kiện thường trú, thời gian đủ điều kiện và quy trình xét duyệt

Công dân Úc khác thường trú nhân như thế nào?

Thường trú nhân (PR) và công dân Úc có nhiều quyền giống nhau trong cuộc sống hàng ngày, nhưng công dân có thêm một số quyền lợi quan trọng:

Hộ chiếu Úc — tự do đi lại, không cần xin visa tại nhiều quốc gia.
Quyền bầu cử — bắt buộc tham gia bầu cử liên bang và tiểu bang.
Làm việc trong một số vị trí chính phủ đòi hỏi quốc tịch Úc (ví dụ: lực lượng quốc phòng, một số vị trí an ninh).
Bảo lãnh cha mẹ, anh chị em dễ hơn PR trong một số trường hợp.
Không bị hủy visa — PR có thể bị hủy visa nếu phạm tội nghiêm trọng, công dân thì không (trừ trường hợp đặc biệt liên quan đến quốc tịch kép).
Hưởng các quyền lợi đặc thù của công dân như HECS-HELP không điều kiện, một số học bổng chính phủ.

Điều kiện đủ để nộp đơn

Điều kiện chính để nộp đơn nhập tịch theo con đường thông thường (General Eligibility):

1. Thường trú hợp pháp trong 4 năm liên tiếp trước ngày nộp đơn, trong đó:

12 tháng gần nhất phải là thường trú nhân (PR).
Tối đa 12 tháng có thể ở ngoài Úc trong suốt 4 năm đó.
Tối đa 90 ngày có thể ở ngoài Úc trong 12 tháng cuối.

2. Không đang bị truy tố hoặc thụ án hình sự tại Úc hay nước ngoài trong thời gian yêu cầu.

3. Không phải là người không mong muốn theo luật công dân.

4. Cam kết tuân thủ pháp luật và giá trị Úc (Australian Values Statement).

5. Đủ kiến thức về Úc — thể hiện qua bài kiểm tra nhập tịch (citizenship test) cho người từ 18–59 tuổi.

Bài kiểm tra nhập tịch

Bài kiểm tra bao gồm 20 câu hỏi về lịch sử, thể chế chính trị, giá trị và cuộc sống ở Úc. Cần trả lời đúng ít nhất 15/20 câu (75%) để đậu.

Tài liệu ôn thi chính thức là cuốn sách “Australian Citizenship: Our Common Bond” — tải miễn phí trên website Home Affairs. Bài kiểm tra làm trực tiếp tại văn phòng Home Affairs hoặc một số địa điểm được chỉ định.

Người dưới 18 tuổi và từ 60 tuổi trở lên không cần làm bài kiểm tra.

Quy trình nộp đơn

Bước 1: Nộp đơn trực tuyến qua ImmiAccount (immi.homeaffairs.gov.au). Đính kèm hộ chiếu, thẻ PR, giấy khai sinh, bằng chứng hiện diện tại Úc (vé máy bay, hóa đơn…), và ảnh chân dung theo yêu cầu.

Bước 2: Được mời làm bài kiểm tra nhập tịch (nếu trong độ tuổi yêu cầu).

Bước 3: Được mời tham dự buổi lễ nhập tịch (Citizenship Ceremony) — đây là bước cuối cùng, thường tổ chức vào các ngày lễ quốc gia hoặc theo lịch hội đồng địa phương. Bạn đọc lời tuyên thệ (Pledge of Commitment) và nhận giấy chứng nhận công dân.

Thời gian xử lý: trung bình 12–24 tháng từ khi nộp đơn đến lễ nhập tịch, tùy thuộc khối lượng đơn tại thời điểm đó.

Quốc tịch kép và Việt Nam

Úc cho phép quốc tịch kép — bạn không cần từ bỏ quốc tịch Úc để giữ quốc tịch nước khác.

Tuy nhiên, Việt Nam trước đây không công nhận quốc tịch kép theo Luật Quốc tịch 2008. Quy định này đã được sửa đổi và linh hoạt hơn trong một số trường hợp. Nếu bạn quan tâm đến việc giữ quốc tịch Việt Nam sau khi nhập tịch Úc, nên tìm hiểu riêng về quy định hiện hành từ Đại sứ quán/Lãnh sự quán Việt Nam tại Úc — đây là quyết định cá nhân có hệ quả pháp lý.

Trẻ em sinh tại Úc

Trẻ em sinh tại Úc không tự động là công dân Úc từ ngày sinh. Trẻ là công dân Úc khi sinh nếu ít nhất một trong cha/mẹ là công dân hoặc PR tại thời điểm sinh. Nếu cha/mẹ chỉ có visa tạm thời khi sinh con, trẻ có thể đăng ký công dân sau khi cha/mẹ có PR hoặc quốc tịch.