Nghỉ phép ở Úc: annual leave, sick leave, carer's leave và long service leave

National Employment Standards — nền tảng quyền nghỉ phép

National Employment Standards (NES) là bộ quy định tối thiểu về điều kiện làm việc tại Úc, áp dụng cho tất cả nhân viên được điều chỉnh bởi Fair Work Act (phần lớn nhân viên). Award, enterprise agreement hay hợp đồng có thể cao hơn NES nhưng không được thấp hơn.

Annual leave — nghỉ phép hàng năm

Quyền lợi cơ bản:

Nhân viên toàn thời gian: 4 tuần (20 ngày làm việc) mỗi năm
Nhân viên ca liên tục (shift workers với lịch thay đổi thường xuyên): 5 tuần
Nhân viên bán thời gian (part-time): tỷ lệ theo số giờ làm

Cách tính: Annual leave tích lũy dần theo từng giờ làm — bạn có quyền nghỉ ngay từ ngày đầu, không cần chờ 12 tháng.

Khi nghỉ hàng năm, bạn nhận: Lương thông thường (bao gồm loading 17,5% nếu award của bạn quy định).

Unused leave khi nghỉ việc: Toàn bộ annual leave chưa dùng được thanh toán bằng tiền lúc nghỉ việc.

Employer từ chối cho nghỉ: Employer có thể yêu cầu bạn nghỉ ở một thời điểm nhất định (ví dụ Christmas shutdown), nhưng phải thông báo trước ít nhất theo quy định trong award. Employer không được từ chối vô lý khi bạn đã tích lũy đủ phép.

Personal/carer’s leave (sick leave)

Quyền lợi:

Nhân viên toàn thời gian: 10 ngày mỗi năm
Nhân viên bán thời gian: tỷ lệ theo số giờ làm
Cộng dồn không giới hạn — nếu năm nay không dùng hết, năm sau vẫn còn

Có thể dùng cho:

Bản thân bệnh hoặc bị thương
Chăm sóc người thân (thành viên gia đình hoặc hộ gia đình) đang bị bệnh hoặc cần hỗ trợ khẩn cấp
Đưa người thân đi khám bệnh

Employer có thể yêu cầu: Giấy tờ chứng minh (certificate y tế hoặc statutory declaration) nếu nghỉ nhiều hơn 2 ngày liên tiếp hoặc theo chính sách công ty.

Điều quan trọng: Personal/carer’s leave không được thanh toán khi nghỉ việc — khác với annual leave.

Compassionate leave — nghỉ phép tang

2 ngày cho mỗi trường hợp khi thành viên gia đình qua đời hoặc mắc bệnh nặng đe dọa tính mạng
Có lương
Áp dụng cho cả nhân viên toàn thời gian và bán thời gian

Community service leave

Nhân viên được phép nghỉ (một số có lương) để thực hiện nghĩa vụ cộng đồng như:

Jury duty (nghĩa vụ bồi thẩm đoàn): Có lương theo quy định
Tình nguyện khẩn cấp (SES, CFA): Không lương từ employer nhưng có thể nhận trợ cấp từ chính phủ

Long service leave

Sau nhiều năm làm việc liên tục với một employer, nhân viên có quyền nghỉ long service leave. Quy định khác nhau theo tiểu bang:

NSW: 2 tháng sau 10 năm làm việc
VIC: 6 tuần sau 7 năm

Long service leave được thanh toán và có thể nhận tiền mặt khi nghỉ việc ở một số tiểu bang.

Xin nghỉ phép — quy trình thực tế

Thông báo trước theo quy định trong award hoặc chính sách công ty (thường 2–4 tuần với annual leave)
Gửi yêu cầu bằng văn bản (email hoặc qua hệ thống HR)
Nếu bệnh đột xuất: thông báo cho quản lý sớm nhất có thể trong ngày làm việc đó

Fair Work Infoline: 13 13 94 — tư vấn miễn phí về quyền nghỉ phép và tranh chấp với employer.