Thuốc không kê đơn (OTC) ở Úc: hệ thống Schedule, mua thuốc ở pharmacy và khi cần đơn

Hệ thống phân loại thuốc OTC tại Úc

Tại Úc, Therapeutic Goods Administration (TGA) phân loại toàn bộ thuốc và sản phẩm trị liệu theo Schedules (lịch). Đối với thuốc không kê đơn (over-the-counter — OTC), hai nhóm chính cần biết là:

Schedule 2 (S2) — Pharmacy Medicine:

Được bày bán trên kệ nhà thuốc, nhưng chỉ trong nhà thuốc có dược sĩ trực.
Không cần hỏi dược sĩ nhưng dược sĩ phải có mặt và có thể tư vấn nếu cần.
Ví dụ: một số loại thuốc dị ứng (antihistamine như loratadine), thuốc nhỏ mắt, một số vitamin liều cao.

Schedule 3 (S3) — Pharmacist Only Medicine:

Phải hỏi trực tiếp dược sĩ trước khi mua — không tự lấy trên kệ.
Dược sĩ sẽ hỏi về triệu chứng, tiền sử bệnh, thuốc đang dùng trước khi bán.
Ví dụ: một số thuốc hạ cholesterol liều thấp (simvastatin 10mg, chỉ ở một số tiểu bang), thuốc ngừa thai khẩn cấp (morning-after pill), một số thuốc chống nấm âm đạo, codeine liều thấp.

Ngoài nhà thuốc, siêu thị và cửa hàng tiện lợi chỉ được bán Unscheduled medicines (không thuộc Schedule) — như paracetamol gói nhỏ, ibuprofen gói nhỏ, một số sản phẩm vitamin cơ bản.

Những thuốc OTC phổ biến nhất

Một số thuốc OTC bạn thường gặp ở nhà thuốc Úc:

Paracetamol (Panadol, các nhãn generic): Giảm đau, hạ sốt. S2 (tại nhà thuốc) hoặc Unscheduled (siêu thị, gói nhỏ).
Ibuprofen (Nurofen, generic): Chống viêm, giảm đau, hạ sốt. Không dùng cho trẻ dưới 3 tháng hoặc người có vấn đề thận/dạ dày.
Antihistamine (Zyrtec, Claratyne, Telfast): Dị ứng, chảy nước mũi. Loại gây buồn ngủ (promethazine) là S3.
Thuốc ho và cảm (Dimetapp, Codral): Nhiều loại kết hợp — đọc kỹ thành phần, tránh dùng cho trẻ nhỏ (TGA có giới hạn độ tuổi).
Rehydration salts (Hydralyte, Gastrolyte): Bù nước và điện giải khi tiêu chảy hoặc nôn.
Kem bôi ngoài da (Betadine, Savlon): Sát trùng vết thương nhỏ.

Thuốc OTC ở Việt Nam nhưng cần đơn ở Úc

Đây là điểm nhiều người Việt bỡ ngỡ:

Kháng sinh (amoxicillin, azithromycin, ciprofloxacin…): Hoàn toàn là thuốc kê đơn tại Úc. Không thể mua tự do dù ở Việt Nam bạn quen mua không cần đơn.
Codeine liều cao: Trước 2018, codeine liều thấp là OTC tại Úc; nay tất cả codeine đều cần kê đơn.
Nhiều thuốc dạ dày, tiêu hóa: Một số thuốc quen thuộc ở Việt Nam thuộc nhóm prescription tại Úc.
Thuốc tiểu đường, huyết áp, tim mạch: Tất cả đều cần kê đơn bác sĩ Úc.

Nếu bạn đang điều trị bệnh mãn tính và cần tiếp tục dùng thuốc khi sang Úc, hãy gặp GP sớm — họ có thể đánh giá và kê toa thuốc tương đương được PBS hỗ trợ giá.

Khi nào nên hỏi dược sĩ thay vì tự chọn?

Hỏi dược sĩ khi:

Bạn đang dùng nhiều loại thuốc cùng lúc (nguy cơ tương tác thuốc).
Triệu chứng kéo dài hơn 3–5 ngày dù đã dùng thuốc OTC.
Bạn đang mang thai hoặc cho con bú.
Cần thuốc cho trẻ em — liều và loại thuốc phải phù hợp với cân nặng và độ tuổi.
Bạn có bệnh nền (thận, gan, tim, dạ dày…).

Tư vấn dược sĩ hoàn toàn miễn phí tại mọi nhà thuốc ở Úc.

Khi nào cần gặp bác sĩ (GP)?

Không nên chỉ dùng OTC nếu:

Sốt cao trên 38.5°C kéo dài hơn 48 giờ.
Đau đầu dữ dội, đột ngột hoặc bất thường.
Triệu chứng hô hấp nặng (khó thở, đau ngực).
Nhiễm trùng có mủ, vết thương không lành.
Bất kỳ triệu chứng mà bạn không chắc nguyên nhân.

Trong những tình huống đó, gặp GP là bước đúng — không phải tự mua thêm thuốc OTC và chờ đợi.