Người bản địa Úc: Acknowledgement of Country và những điều người Việt nên hiểu

Tại sao điều này quan trọng với người mới đến Úc

Nếu bạn đi làm, học tập hoặc tham gia các sự kiện tại Úc, bạn sẽ thường xuyên nghe hoặc đọc Acknowledgement of Country (Lời công nhận Vùng đất). Hiểu ý nghĩa của nó — và những điều liên quan — là một phần không thể thiếu của việc hòa nhập văn hóa Úc.

Người bản địa Úc là ai

Úc có hai nhóm dân bản địa:

• Aboriginal peoples (Thổ dân): sống trên đất liền và đảo Tasmania từ hơn 65.000 năm trước
• Torres Strait Islander peoples: sống ở các đảo giữa Úc và Papua New Guinea

Cả hai nhóm hợp lại thường được gọi chung là First Nations peoples hoặc First Australians. Tránh dùng từ “Aborigines” vì có thể mang hàm nghĩa tiêu cực trong một số ngữ cảnh — “Aboriginal peoples” hoặc “First Nations peoples” là cách gọi phổ biến và được tôn trọng hơn.

Acknowledgement of Country là gì

Acknowledgement of Country là lời công nhận thường được nói ở đầu các cuộc họp, sự kiện, hội thảo và lễ tốt nghiệp. Ví dụ điển hình:

“I would like to acknowledge the Traditional Custodians of this land and pay my respects to Elders past, present and emerging.”

Lời này công nhận rằng đất đai mà chúng ta đang sử dụng có người bản địa là chủ nhân truyền thống từ trước khi người châu Âu đến.

Welcome to Country khác với Acknowledgement of Country — Welcome to Country là nghi lễ chính thức do người bản địa có thẩm quyền trong cộng đồng đó thực hiện.

Ngày 26 tháng 1 — Australia Day và ý nghĩa tranh cãi

Ngày 26/1 là ngày người Anh đến Cảng Jackson (Sydney) năm 1788. Nhiều người bản địa gọi đây là Invasion Day (Ngày Xâm lược) và tổ chức hoạt động tưởng niệm thay vì ăn mừng. Đây là một cuộc tranh luận đang diễn ra ở Úc — bạn có thể bắt gặp cả hai quan điểm.

Nếu đồng nghiệp hoặc người quen chia sẻ quan điểm về ngày này, lắng nghe và tìm hiểu là cách ứng xử phù hợp nhất.

Sorry Day và Stolen Generations

Ngày 26/5 là National Sorry Day — tưởng niệm Stolen Generations, chính sách của chính phủ Úc từ cuối thế kỷ 19 đến những năm 1970 cưỡng bức đưa trẻ em bản địa ra khỏi gia đình để đồng hóa vào văn hóa Anh-Úc. Đây là một vết thương lịch sử sâu sắc — thủ tướng Kevin Rudd đã xin lỗi chính thức trước Quốc hội năm 2008.

NAIDOC Week

NAIDOC Week (tháng 7 mỗi năm) là tuần lễ quốc gia kỷ niệm lịch sử, văn hóa và thành tựu của người bản địa. Nhiều cơ quan, trường học và chính phủ tổ chức sự kiện — đây là cơ hội tốt để tìm hiểu và tham gia.

Điều người mới đến Úc nên làm

• Học tên đất truyền thống nơi bạn đang sống. Ví dụ: Sydney nằm trên đất của Gadigal, Melbourne trên đất Wurundjeri. Công cụ tra cứu: AIATSIS map of Indigenous Australia.
• Lắng nghe và không phán xét: Đây là một chủ đề phức tạp và cảm xúc đối với nhiều người Úc — cách thể hiện tôn trọng tốt nhất là tìm hiểu thêm thay vì đưa ra ý kiến.
• Không cảm thấy bị áp lực phải có quan điểm chính trị — nhưng hãy tránh những bình luận thể hiện sự không tôn trọng.